را براين بيمارىات شكيبا ساخته و بر مصائب خود صبور كرده و از گريهء بر خويشتن باز داشته است ؟ ! در حالى كه هيچ‌چيز براى تو عزيزتر از نفس خودت نيست . چگونه ترس از بلاها و عذابهاى شبانه تو را بيدار نكرده درحالى كه بر اثر معصيت الهى هر روز ، خود را به مرحلهء شديدترى از خشم خدا مىافكنى ؟ ! حال كه چنين است بيمارى سستى دل خود را با داروى تصميم و عزم راسخ مداوا كن و اين خواب غفلتى كه چشمت را فروگرفته با بيدارى بر طرف ساز ، بنابراين مطيع خداوند باش و با ياد او انس گير ! شرح و تفسير چرا بر خود رحم نمىكنى ؟ امام عليه السّلام در آغاز اين خطبه با استفاده از آيهء بالا مىفرمايد : « اين انسان ( در برابر گناهانى كه انجام مىدهد ) نادرست‌ترين دليل براى خود اقامه مىكند ، و اين بىخبر مغرور به بدترين عذر متوسّل مىشود چرا كه بيشترين جهل و نادانى را نسبت به خود دارد ! ؛ ( أدحض « 1 » مسؤول حجّة ، و أقطع مغترّ معذرة ، لقد أبرح « 2 » جهالة بنفسه ) . در واقع امام عليه السّلام به اين نكته اشاره مىكند كه خداوند در اين آيه مىفرمايد : پروردگار تو اين همه كرم دربارهء تو كرده است ، از فرق تا قدم ، غرق نعمتهاى گوناگون معنوى و مادى او هستى ، باز هم مغرور و گستاخ و نافرمانى ؟ ! هيچ دليلى از تو پذيرفته نيست و هيچ عذرى ندارى و عملت نشان مىدهد كه هرگز خود را نشناخته‌اى .

--> ( 1 ) . « أدحض » از ريشهء « ادحاض » به معناى باطل كردن و مغلوب نمودن و از ريشهء « دحض » به معناى مغلوب شدن گرفته شده است . ( 2 ) . « أبرح » از ريشهء « برح » بر وزن « حرف » به معناى شدت است و گاه به معناى زوال نيز آمده است و در جملهء بالا معناى اوّل اراده شده است .